درحال بارگذاري...
12058
Viewed
دکتر مریم میرزاخانی [شخصیتها]
- خلاصه/چکیده:
- مریم میرزاخانی اردیبهشت 1356 در تهران به دنیا آمد. پدرش مهندس برق و رئیس هیئت مدیره مجتمع آموزشی نیکوکاری «رعد» بود. با اتمام تحصیلات ابتدایی با شرکت در آزمون ورودی مدارس سمپاد وارد دبیرستان فرزانگان تهران شد. مریم در سالهای 1373 و 74 (سال سوم و چهارم دبیرستان) از دبیرستان فرزانگان تهران موفق به کسب مدال طلای المپیاد ریاضی کشوری شد و بعد از آن در سال 1994 میلادی، در المپیاد جهانی ریاضی هنگ کنگ با امتیاز 41 از 42 مدال طلای جهانی گرفت. سال بعد، در المپیاد جهانی ریاضی کانادا میرزاخانی با نمره کامل، رتبه اول طلای جهانی را به دست آورد. وی اولین دختری بود که به تیم المپیاد ریاضی ایران راه یافت و همچنین اولین دختری بود که در المپیاد ریاضی ایران طلا گرفت. وی اولین کسی بود که دو سال مدال طلا گرفت و اولین فردی بود که در آزمون المپیاد ریاضی نمره کامل گرفت. میرزاخانی دوره کارشناسی را در دانشگاه صنعتی شریف طی کرد. در این دوره، میرزاخانی اثبات سادهای برای قضیه شُر یافت که در ماهنامه انجمن ریاضی آمریکا چاپ شد.در اسفند 1376، اتوبوس حامل دانشجویان ریاضی شرکتکننده در بیست و دومین دوره مسابقات ریاضی دانشجویی از اهواز، محل برگزاری مسابقه، راهی تهران بود. تیم متشکل از میرزاخانی، ایمان افتخاری و حسین نمازی در مسابقه رتبه اول کشور را کسب کرده بودند. در حادثهای که پیش آمد، اتوبوس به دره سقوط کرد. شش دانشجوی ریاضی دانشگاه شریف ،که اغلب از برگزیدگان المپیادهای ریاضی ملی و بینالمللی بودند، جان باختند. مریم میرزاخانی از جمله بازماندگان این سانحه بود. سپس به دانشگاه هاروارد رفت و آنجا بر سر کلاسهای کورتیس مکمولن از برندگان جایزه فیلدز حاضر میشد. مکمولن او را در این دوران اینطور به یاد میآورد که بر سر کلاسهایش سوالهای زیادی میپرسید و با عجله به فارسی یادداشت برمیداشت. او سرانجام در سال 2004 میلادی، از دانشگاه هاروارد و به سرپرستی مکمولن دکتری گرفت.بعد از اخذ مدرک دکتری، میرزاخانی با عنوان استادیار در دانشگاه پرینستون به تدریس مشغول شد. یک سال بعد در سال 2005 میلادی، نشریه پاپیولار ساینس آمریکا او را به عنوان یکی از 10 ذهن جوان جهان برگزید. مریم میرزاخانی در سال 1999 میلادی موفق شد راهحلی برای یک مشکل ریاضی پیدا کند. ریاضیدانان مدتهای طولانی است که به دنبال یافتن راه عملی برای محاسبه حجم رمزهای جایگزین فرمهای هندسی هذلولی بودهاند و در این میان مریم میرزاخانی در دانشگاه پرینستون نشان داد که با استفاده از ریاضیات شاید بتوان بهترین راه را به سوی دست یافتن به راهحلی روشن در اختیار داشت: محاسبه عمق حلقههای ترسیم شده بر روی سطوح هذلولی. میرزاخانی در تلاش است تا معمای ابعاد گوناگون فرمهای غیرطبیعی هندسی را حل کند. در صورتی که جهان از قاعده هندسه هذلولی تبعیت کند، ابتکار وی به تعریف شکل و حجم دقیق جهان کمک خواهد کرد. در واقع مشکل این است که برخی از این اشکال هذلولی همچون دونات یا آمیب دارای ظاهری بسیار نافرم هستند که محاسبه حجم آنها را به معمایی جدی برای ریاضیدانان مبدل کردهاست. اما میرزاخانی با یافتن راهی جدید در واقع دست به یک ابتکار عمل بزرگ زد و با ترسیم یک سری از حلقهها بر روی سطح این گونه اشکال پیچیده به محاسبه حجم آنها پرداخت. کاربردهای عملی اندکی برای پژوهش او وجود دارد ولی اگر مشخص شود که جهان توسط هندسه هذلولوی اداره میشود، کار او میتواند به تعریف دقیق شکل و حجم آن کمک کند.در سال 2005 میلادی، او به همراه 9 محقق برجسته دیگر در چهارمین نشست 10 استعداد درخشان نشریه پاپیولار ساینس در آمریکا مورد تقدیر قرار گرفت. به نوشته روزنامه یواسای تودی این فهرست 10 نفره، شامل محققان و نخبگان جوانی است که در حوزههای ابتکاری مشغول به فعالیت هستند و با این حال از چشم عموم پنهان ماندهاند. این فهرست بر اساس پیشنهادهای ارائه شده از سوی سازمانهای گوناگون، رؤسای دانشگاهها و ناشران انتشارات علمی برگزیده شدهاند. این محققان برجسته جوان در حوزههای گوناگونی از گرافیک رایانهای تا ریاضیات و علوم ربوتیک، افقهای تازهای در مرزهای جهان اطراف ما گشودهاند که مریم میرزاخانی ریاضیدان ایرانی که در آن زمان 29 سال داشت، یکی از آنها بود.میرزاخانی در سال 2009 میلادی، به خاطر دستاوردهایش در ریاضیات برنده جایزه بلومنتال شد. در اعلامیهای که انجمن ریاضی آمریکا به مناسبت برنده شدن این جایزه برای میرزاخانی منتشر کرد، دلیل گرفتن این جایزه مهم ریاضی، "خلاقیت استثنایی، و تز (دکتری) مبتکرانه که در آن، ابزارهای گوناگونی از هندسه هذلولوی گرفته تا روشهای کلاسیک فرمهای اتومورفیک و تقلیل سیمپلکتیک برای بدست آوردن نتایجی در سه مسئله مهم ترکیب شدهاند " عنوان شد. میرزاخانی تا سال 2008 در پرینستون ماند و در این مدت به درجه استاد تمامی ارتقا یافت. سپس او به استنفورد رفت، و از اول سپتامبر 2008 میلادی، در 31 سالگی به عنوان استاد تمام در این دانشگاه به کار مشغول شد. در سال 2010 میلادی، میرزاخانی، حدس «شار زلزله» ویلیام ترستن بر روی فضاهای تایشمولر را که مدتها پرسشی باز و بی پاسخ در ریاضی بود به اثبات رساند. این حدس میگوید که چنین شاری لزوما ارگودیک میباشد. میرزاخانی در سال 2014 میلادی، به همراه الکس اسکین و امیر محمدی ثابت کرد که ژئودزیکهای مختلط و بستارهای آنها، بسیار منظم هستند و نه بر خلاف انتظار نامنظم یا فراکتالی. به عبارت دیگر، بستارهای چنین ژئودزیکهایی جبری هستند و بنابراین، ویژگیهایی از جمله صلبیت را دارا میباشند. اتحادیه جهانی ریاضی در مطلبی با نام «کار مریم میرزاخانی» این نتایج را چنین توصیف کرد: "یافتن این حقیقت، شگفتانگیز است که تصلب در فضاهای همگن، چگونه انعکاسی در فضاهای ناهمگنی همچون جهان فضای پیمانهای دارد. عدد اردیش او 3 است.
مریم میرزاخانی در مه سال 2016 میلادی، به عضویت در آکادمی ملی علوم برگزیده شد. او نخستین زن ایرانی-آمریکایی است که به عضویت در این آکادمی برگزیده میشود.
وی در آوریل سال 2017 میلادی به عضویت آکادمی علوم و هنر آمریکا درآمد. مراسم معارفه او قرار بود در اکتبر همان سال برگزار شود.
در تیر 1396 اعلام شد میرزاخانی به دلیل ابتلا به سرطان در بیمارستانی در آمریکا بستری شدهاست.وی از چهار سال پیشتر به سرطان مبتلا بود و این سرطان به مغز استخوان وی سرایت کرده بود. وی در 23 تیر ماه 1396 در 40 سالگی در بیمارستانی در کالیفرنیا درگذشت.
- یادداشت:استاد دانشگاه استنفورد اول شهریور ماه 1387 (اول سپتامبر 2008) -
- یادداشت:استاد دانشگاه پرینستون - تا آخر آگوست 2008
- توصیفگرها:
- میرزاخانی، مریم، 1356-1396 Mirzakhani, Maryam
- هیئتعلمی Faculty
- دانشگاه صنعتی شریف Sharif University of Technology
- دانشکده علوم ریاضی Faculty of Mathematical Sciences
- نشانی وب: https://mathematics.stanford.edu/people/name/maryam-mirzakhani
- شماره سند:02-453672
